JAARVERSLAG 2025 Graetheide Comité

In 2025 beëindigden Joël Mentink en Jan Muijtjens hun bestuurslidmaatschap. Het bestuur van het comité bestaat nu uit zes leden: Hub Slangen (voorzitter, Nattenhoven), Maurice van der Vorst (penningmeester, Einighausen), Lambert Bergers (secretaris, Beek), Frans Widdershoven (Urmond), en Michel Fouraschen (Born). Het comité is op zoek naar een aanvulling van het bestuur.
Het aantal “Vrienden van Graetheide” bedroeg eind van het jaar 710, een toename van 22. Het aantal bezoekers aan de website bedroeg dit jaar 6744. Het aantal volgers op X is 158.
Het jaar werd financieel afgesloten met een positief saldo van € 651,44. De opbrengst van de Rabo Clubkasactie was € 477. In totaal is nu € 3362,95 in kas.

Aankoop Graetheide en de Lexhy door gemeente en provincie
DSM heeft het gebied noordelijk van Chemelot verkocht, De gemeente en de provincie zijn nu samen eigenaar. Voor het Graetheideterrein ten noorden van de Bergerweg betekent dit dat er geen industrie komt. Wel loopt er nog steeds een discussie over grindwinning. En sommige partijen in Provinciale Staten pleiten voor een SMR (kleine kerncentrale) in het gebied. De gemeente zou bezig zijn met het maken van plannen voor meer groen en een ecologische verbindingszone op Graetheide. Maar dat schiet blijkbaar nog niet op,
Op de Lexhy komt aan de noordkant een 380-kV electrostation. Het station ten noorden van de Bergerweg wordt momenteel uitgebreid, maar verdwijnt als het nieuwe station klaar is.

Overleg met Chemelot
Sinds 2016 vond er in de Klankbordgroep overleg plaats tussen Chemelot en bewoners uit de omgeving. Ook de provincie en de gemeenten nemen hieraan deel. In 2023 is dit overleg door Chemelot gestopt, In 2025 werd begonnen met een nieuwe overlegstructuur. Die bestaat uit een Focusgroep, waar alleen door Chemelot geselecteerde mensen aan deelnemen en een Omgevingsdialoog, waar iedereen welkom is. Beiden kwamen twee keer bij elkaar. De Focusgroep is blijkens de gepubliceerde verslagen nog in een opstartfase. Bij de eerste Omgevingsdialoog werd er nogal pittig gediscussieerd over veiligheid en gezondheid rond Chemelot. Bij de tweede Omgevingsdialoog waren er een aantal stands waar over diverse onderwerpen gepraat kon worden. De informatieoverdracht op die manier is erg beperkt. Een goede discussie tussen Chemelot, de overheid en de omwonenden komt zo niet tot stand.

Uitbreiding Campus op de Lexhy
In de Omgevingsvisie 2025-2040, van de gemeente wordt uitgegaan van uitbreiding van de Campus van Chemelot op de Lexhy. Dit is echter volledig achterhaald nu DSM zich terugtrekt uit de Campus.
Over het Lexhy-bos schrijft de gemeente dat dit zoveel als mogelijk behouden moet blijven. Een ondergrens voor wat er nog over moet blijven wordt niet genoemd. Niet het behouden van het bos maar de plannen van Chemelot hebben dus de hoogste prioriteit. En dit terwijl het bos onderdeel is van het Natuurnetwerk (vroeger EHS genoemd), waarvoor de verplichting geldt de natuur te behouden en te verbeteren. Arcadis noemt in een beoordeling van de plannen van de gemeente de Campus het grootste risico voor het Natuurnetwerk Limburg. De plannen gaan volgens Arcadis ten koste van ruimtelijke kwaliteit, landschap en natuurgebieden.
Het Graetheidecomité organiseerde samen met andere milieuorganisaties twee protestacties hiertegen. Op 13 maart, bij de bespreking in de gemeenteraad, werd door 80 mensen gedemonstreerd. De gemeente probeerde met 7 politieagenten en 6 beveiligers te voorkomen dat demonstranten in het gemeentehuis kwamen. Uiteindelijk werden ze toch toegelaten.
Op 22 maart werd door ongeveer 100 mensen actie gevoerd bij de Lexhy. Ook hier was de politie volop aanwezig. De actiegroep “Red het Lexhybos” klom hoog in de bomen, maar kwam er na enkele uren weer uit.
De acties leidden er toe dat in Provinciale Staten gedeputeerde Satijn toezegde dat hij met de gemeente gaat praten over alternatieven voor de uitbreiding van de campus

Grindwinning op Graetheide
De provincie werkt aan een Provinciale Omgevingsvisie en daarin wordt ruim baan gegeven voor grindwinning. Tot 2021 was het beleid van de provincie dat er geen nieuwe grindwinning meer mocht komen. Dit is al in 1990 met het Rijk afgesproken. In 2006 heeft de provincie vanwege deze afspraak met het Rijk een uitbreiding van grindwinning bij Stevensweert verboden. Maar in 2025 gelden deze afspraken blijkbaar niet meer. Daar komt nog bij dat de grindwinning op Graetheide maar 5 % van de behoefte in Nederland zou dekken. 95 % moet dan toch nog uit het buitenland komen.
Het Graetheidecomité heeft daarom in een zienswijze over de ontwerp Provinciale Omgevingsvisie duidelijk stelling genomen. Ook de gemeente Sittard-Geleen heeft in haar zienswijze de Provincie klip en klaar opgeroepen af te zien van grindwinning. In mei 2026 zal het Limburgse Parlement knopen moeten doorhakken. Zij beslissen uiteindelijk of de provincie toestemming geeft. Zou dat gebeuren dan zal het Graetheidecomité langs juridische weg dit proberen te voorkomen.

Beaumix en A2
Bij de verbreding van de A2 moet een stevige onderlaag aangebracht worden. In plaats van grind wil Rijkswaterstaat hiervoor Beaumix gebruiken. Dat is de as van verbrandingsovens voor huisvuil. Daar zitten veel verontreinigingen in die in het grondwater kunnen komen. De provincie wil niet dat Beaumix in Limburg gebruikt wordt. De reden is dat de Omgevingswet maar ook de KRW (Kader Richtlijn Water) en nog diverse andere (EU) wetten verbieden een verslechtering van bodem en water. Maar over de A2 heeft de provincie niets te zeggen. Men is nu bezig bij Holtum en binnenkort begint men tussen Berg en Urmond aan de westkant van de A2. Het grondwater is daar al verontreinigd door Chemelot en daar komt nu mogelijk nog meer bij. Voor het bronnengebied van de Kingbeek is dat een groot risico.
Het Graetheidecomité probeert samen met de Stichting Natuurlijk Geuldal dit langs juridische weg te voorkomen. We hebben daarbij hulp van enkele deskundige omwonenden.

Gezondheid rond Chemelot
In de Klankbordgroep Chemelot heeft het Graetheide comité zich samen met de dorps- en wijkplatforms ingezet om te komen tot een gezondheidsonderzoek door het RIVM. Het gezondheidsonderzoek moet antwoord geven op de vraag of er een verband is tussen de activiteiten van Chemelot en de mindere gezondheidstoestand van de omwonenden. Via de Klankbordgroep Chemelot is het niet gelukt het gezondheidsonderzoek op de agenda te krijgen. Twee jaar later is dit toch gelukt en hebben Provinciale Staten een motie aangenomen waarin GS wordt verzocht dit onderzoek te laten plaatsvinden. Eind 2025 heeft het RIVM haar onderzoeksrapport opgeleverd. Het onderzoek is geheel gebaseerd op al bekende gegevens,; er is geen nieuw onderzoek gedaan. Hieruit is kon geen verband aangetoond worden tussen de activiteiten van Chemelot en de gezondheidstoestand van de omwonende. Er zijn echter enkele punten die zorgwekkend zijn. De geluidsoverlast rond Chemelot is groot en ook is er veel fijnstof in de lucht. De hoeveelheid chemische stoffen in de lucht is lager dan toegestaan. Maar niet bekend is wat de combinatie van al die stoffen bij elkaar doet. Ook zijn de concentraties van enkele ZZS (zeer zorgwekkende stoffen) volgens internationale normen te hoog. Het RIVM beveelt verder onderzoek aan.